Trẻ khiếm thính bị tự kỷ

Thực tế có 2-4 % trẻ khiếm thính có kèm theo khó khăn khác, đó là Tự kỷ.

Nếu trẻ bị khiếm thính kết hợp với Tự kỷ (có dấu hiệu Tự Kỷ), luôn gặp khó khăn trong giao tiếp và phát triển ngôn ngữ.

Bài viết này chỉ tập trung vào việc: nêu ra những thách thức mà trẻ Khiếm thính có di chứng bị Tự Kỷ luôn phải đối mặt:

Dấu hiệu của Tự kỷ/ Tự kỷ là gì?

Tự kỷ là một tình trạng có những dấu hiệu nhận thức khác với mọi người, đặc biệt luôn gặp khó khăn trong việc tương tác với mọi người xung quanh, những khó khăn này luôn  được diễn biến trong suốt thời gian dài.

Tất cả những người mắc chứng Tự kỷ luôn có chung một đặc điểm nhất định, nhưng được  thể hiện diễn biến khác nhau.

Những diễn biến của Tự kỷ có thể từ nhẹ đến nặng nên được gọi là rối loạn Phổ Tự kỷ.

Dấu hiệu nhận biết :

  • Khó khăn trong giao tiếp và tương tác với mọi người, đặc biệt không giao tiếp bằng mắt, có khi tỏ vẻ thờ ơ với sự hiện diện của ba mẹ hoặc người thân, không hiểu được những cảm xúc, tình cảm của người khác hoặc ngược lại, làm cho người khác không hiểu được những biểu hiện tình cảm và cảm xúc của trẻ.
  • Thường xuyên có những hành động lặp đi lặp lại, nhất quán trong hành động, có cảm giác khó chịu hoặc chống đối lại, nếu hoạt động sinh hoạt hằng ngày bị thay đổi.
  • Quá nhạy cảm hoặc tỏ vẻ đau đớn, khó chịu với âm thanh (tiếng ồn), xúc giác,vị giác, mùi vị, ánh sáng, màu sắc, nhiệt độ. Ví dụ như dễ giật mình, khóc la hoảng sợ, khi nghe tiếng ồn hoặc nôn ói, mệt mõi khi ngửi thấy mùi vị khó chịu.

Chẩn đoán:

Tại nước Anh  trẻ em dễ dàng phát hiện và chẩn đoán Điếc khi vừa mới sinh ra, thông qua việc khám sàng lọc thinh giác cho trẻ sơ sinh.Trẻ không gặp khó khăn vê thính lực hiếm khi được chẩn đoán mắc chứng Tự kỷ trước khi 2 tuổi, nhưng nếu trẻ bị khiếm thính có kèm theo dấu hiệu bị Tự kỷ, luôn được chẩn đoán trể hơn, vì những biểu hiện của Tự kỷ và khiếm thính có những điểm tương đồng với nhau.

Những dấu hiệu gần giống nhau như:

  • Chậm phát triển ngôn ngữ
  • Có vẻ không thân mật và gần gũi với mọi người.
  • Có vẻ thờ ơ /không quan tâm với người lạ.
  • Thích loay hoay chơi một mình.

Sự chậm trễ trong quá trình chẩn đoán trẻ Điếc có dấu hiệu bị Tự kỷ, do chuyên gia phải xác minh chắc chắn rằng những hành vi này là do Tự kỷ chứ không phải do gặp khó khăn về thính lực.

Một vài phụ huynh dể dàng nhận ra những dấu hiệu khác thường, vì họ luôn theo dõi  quá trình phát triển của trẻ, và luôn kỳ vọng về trẻ.

Phụ huynh có thể sử dụng những biểu mẫu đánh giá quá trình phát triển của trẻ, để phát hiện những dấu hiệu bất thường của trẻ như:

  • Không giao tiếp bằng mắt
  • Không biết vẫy tay.
  • Không biết chơi trò chơi đóng vai.
  • Có những dấu hiệu mất cân bằng cơ thể, thường xoay tròn,lắc lư hoặc di chuyển toàn bộ cơ thể để nhìn một vật gì đó.

Nếu bạn phát hiện trẻ của bạn có một trong những dấu hiệu trên, cần tìm đến các  Chuyên gia hoặc Bác sĩ gia đình, giáo viên để được tư vấn và hỗ trợ xác minh về Tự kỷ.

Chấn đoán Tự kỷ thông thường phải được thực hiện bởi một nhóm các bác sĩ lâm sàng (ví dụ: một nhà tâm lý học trẻ em, nhà trị liệu ngôn ngữ và ngôn ngữ, bác sĩ nhi khoa). Lý tưởng nhất, nếu việc chẩn đoán được thực hiện bởi các chuyên gia có chuyên môn về cả điếc và tự kỷ kết hợp với những thông tin được cung cấp từ gia đình, điều này sẽ giúp các chuyên gia hiểu rõ nhất về trẻ.

Hỗ trợ trẻ khiếm thính bị Tự kỷ

Dấu hiệu của Tự Kỷ là hình thức :”Phổ:” còn Khiếm thính/ Điếc lại được xác định theo mức độ mất thính lực, vì vậy không có phương pháp nhất quán phù hợp với trẻ

Tìm kiếm một phương pháp hiệu quả cho trẻ, thường được thực hiện bằng việc dò tìm (thử nghiệm, rồi sai sót, làm lại theo cách mới), nhưng các kế hoạch thực hiện dựa trên sở thích và những kỹ năng nổi bật của trẻ là điều rất quan trọng cần phải thực hiện.

Hỗ trợ giao tiếp:

Hỗ trợ giao tiếp đối với trẻ khiếm thính  bị tự kỷ là quá trình thực hiện rất phức tạp.

Điều quan trọng là bạn phải cởi mở với con bạn và hỗ trợ con giao tiếp bằng mọi cách có thể.

Bất cứ phương pháp giao tiếp nào mà bạn và con thường sử dụng, thì nên sử dụng một cách nhất quán tại gia đình và trong lớp + trường học.

Một vài gia đình  đã sử dụng hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ với trẻ, chỉ sử dụng hệ thống tranh ảnh để giao tiếp với trẻ ví dụ : Picture Exchange Communication System (PECS). Trong trường hợp sử dụng phương pháp dùng tranh ảnh (PECS) hoặc bất cứ phương pháp nào để giao tiếp, vẫn nên có sự tư vấn và hỗ trợ từ chuyên gia Âm ngữ trị liệu.

Hành vi

Trẻ khiếm thính bị tự kỷ thường có những hành vi thách thức, trẻ không thể tự kiểm soát hành vi, do ngôn ngữ chưa phát triển, nên trẻ không biết diễn đạt ý tưởng bằng lời nói, vì vậy trẻ luôn có những hành vi chống  đối/ phản kháng để bày tỏ những điều  mà trẻ không thích.

Đối với trẻ bị mất ngôn ngữ, khó có thể hiểu được nguyên nhân nào gây cho trẻ có những hành vi chống đối , tuy nhiên bạn nên cố gắng tiếp cận trẻ, để quan sát và tìm hiểu nguyên nhân làm cho trẻ có những hành vi giận dữ- chống đối, để dần tìm ra phương pháp giải quyết và loại bỏ dần hành vi không đúng.

Bạn cần bình tĩnh kiên trì, theo dõi quan sát , đối chiếu để xác định rõ nguyên nhân tạo nên những hành vi chống đối/ khủng hoảng, không nên trấn áp những  cơn chống  đối giận dữ của trẻ bằng việc dùng bạo lực ( đòn roi, hăm doạ). Có lẻ những bước đầu sẽ thất bại, nhưng nếu cố gắng chắc nhất định vượt qua.

Để xác định nguyên nhân dẫn đến những hành vi chống đối, bạn cần sử dụng phương pháp ABC

  • A.(Antecedent )Tìm hiểu việc gì xảy ra trước khi cơn  giận dữ chống đối xảy ra?)
    • Trẻ đã làm gì?
    • Trẻ đã ở đâu? Đến đâu?
    • Ai đã ở với trẻ? Người đó đã có những hoạt động gì với trẻ?
    • Môi trường xung quanh trẻ như thế nào? (  phòng nóng  quá hoặc lạnh quá).
    • Có những thứ gì làm ảnh hưởng đến cảm giác của trẻ không? Âm thanh, ánh sáng,mùi vị…?
  • B. Behaviour ( Hành vi)
    • Hành vi phản ứng của trẻ như thế nào? ( khi gặp phải việc đó?)
    • Hành vi giận dữ- chống đối của trẻ về việc đó, kéo dài bao lâu?
  • Consequence (Kết quả liên đới)
    • Bạn hoặc ai đó đã làm gì khi trẻ có những hành vi giận dữ- chống đối?
    • Tác động của bạn hoặc của ai đó với trẻ là gì?( khi trẻ giận dữ- chống đối).
    • Chuyện gì xảy ra tiếp theo với trẻ? ( cơn giận dữ của trẻ kéo dài trong thời gian bao lâu)

Sử dụng phương pháp ABC giúp bạn có thế xác định rõ các yếu tố tạo ra nguyên nhân gây nên hành vi giận dữ chống đối của trẻ, do tại thời điểm đó trẻ có thể bị căng  thẳng, vì phải suy nghĩ quá nhiều vấn đề,vì cảm xúc quá phấn khích hoặc quá buồn phiền hoặc cảm giác của trẻ bị kích ứng/ dị ứng với môi trường như ánh sáng quá sáng, cách bày trí, mùi, âm thanh…

Nếu được cung cấp đầy đủ số vốn từ, được hỗ trợ thêm kỹ năng giao tiếp, trẻ sẻ bắt đầu  biết diễn đạt những gì mà trẻ đang cảm nhận:  con đang bị căng thẳng hoặc con đang bực bội…Trẻ  bắt đầu nhận ra cơ thể và cảm xúc của chúng trong những tình huống như thế.

Điều này cho thấy trẻ bắt đầu biết dự đoán và suy nghĩ cách phản ứng với cảm xúc và biết kiềm chế hành vi của bản thân.

Giáo dục:

Do số lượng trẻ khiếm thính bị tự kỷ rất ít, đây là lý do khiến phụ huynh không biết chọn trường nào là phù hợp cho trẻ, trong trường hợp này cần có nhiều chuyên gia hỗ trợ cho trẻ và các chuyên gia đều phải kết nối và làm việc với nhau, đảm bảo đáp ứng được những nhu cầu của trẻ để có kế hoạch hỗ trợ và can thiệp trẻ, các kế hoạch can thiệp trẻ phải được thường xuyên đánh giá và xem xét.

Ví dụ nếu trẻ được theo học trong một trường chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ, trẻ vẫn cần có một giáo viên chuyên biệt chuyên ngành khiếm thính,chuyên gia Âm ngữ trị liệu / ngôn ngữ trị liệu hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp.

Điều quan trọng là trường học mà con bạn đang theo học có sử dụng ngôn ngữ  và phương pháp giao tiếp mà trẻ thường sử dụng  không.

Sức khoẻ tinh thần:

Có 60% trẻ khiếm thính bị tự kỷ bị ảnh hưởng về tinh thần, dễ bị kích động, tổn thương và không kiềm chế được những cơn cảm xúc của bản thân.

Vì vậy bạn nên cố gắng dự đoán được những nguyên nhân tạo ra những rối loạn cảm xúc, điều quan trọng là trẻ cần có kế hoạch phục hồi cảm xúc và chăm sóc sức khoẻ tinh thần.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*