Tại sao ngôn ngữ lại đóng vai trò quan trọng trong việc giao tiếp ?

Ngôn ngữ giúp trẻ học và hiểu những gì đang diễn ra xung quanh trẻ khi trẻ ở nhà,lúc trẻ đến nhà trẻ, trường học và ngoài xã hội. Ngôn ngữ còn giúp trẻ xây dựng những mối quan hệ  tình cảm xung quanh trẻ.

Trẻ có kỹ năng giao tiếp và có ngôn ngữ lời nói tốt, là trẻ có thể trò chuyện với các chủ đề phù hợp với lứa tuổi của trẻ, biết sử dụng nhiều cách khác nhau để giao tiếp với mọi người.

Đặc biệt ngôn ngữ còn giúp trẻ đồng cảm, tưởng tượng và hiểu những gì người khác đang nghĩ.

Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ sẽ giúp trẻ rất nhiều trong việc học đọc và viết, bạn thử tưởng tượng khi bạn  học ngôn ngữ nước ngoài, sẽ gặp khó khăn như thế nào, khi bạn viết và đọc ngôn ngữ, mà không hiểu  ý nghĩa của ngôn ngữ đó.

Để giúp trẻ  phát triển ngôn ngữ, chỉ có  duy nhất một phương pháp là tương tác với trẻ thông qua các buổi hội thoại, cố gắng khơi dậy sự thích thú của trẻ khi cả hai đang nói chuyện với nhau. Để trẻ hiểu và sử dụng được các câu đã học trong  khi giao tiếp với người khác,thì trẻ cần có thời gian để nghe từ và câu đó đến 200 lần, vì vậy nên  dành thời gian , nói  nhiều lần cho trẻ nghe, bằng cách lặp đi lặp lại nhiều lần từ và câu trong các buổi hội  thoại tự nhiên hoặc các buổi hội thoại có chủ đích, việc lặp lặp lại nhiều lần cho trẻ nghe và việc trẻ được nghe nhiều lần là cơ hội giúp trẻ khiếm thính nhớ lại các từ và câu, từng bước giúp trẻ nói lại và sử dụng đúng trong các tình huống và ngữ cảnh

Các thành viên trong gia đình cũng góp phần quan trọng, trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, vì càng tương tác với nhiều người, sẽ sử dụng đa dạng cách giao tiếp, giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong việc ứng xử.

Sau đây là một số đặc điểm chung của trẻ, trong quá trình học và phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Trẻ ở độ tuổi từ 3 đến 4 tuổi thường phát triển vốn từ vựng một cách đa dạng, thông thường các em trong độ tuổi này  có thể thực hiện những việc sau đây:

  • Có thể nói chuyện một cách đơn giãn với ai đó.
  • Hiểu được một số câu hỏi đơn giãn.
  • Hiểu được các câu hỏi với các từ để hỏi: Tại sao? ở đâu?, cái gi?
  • Biết liên kết giữa hiện tại và quá khứ, dựa trên kinh nghiệm đã có.
  • Biết nói các câu bao gồm từ 4-5 từ
  • Biết bắt đầu và tham gia vào buổi nói chuyện một cách ngẫu nhiên. Biết đặt câu hỏi trong buổi nói chuyện và biết trả lời câu hỏi của ai đó. Biết bình luận, nhận xét về những hành động, hoạt động của chính bản thân trẻ.
  • Biết sử dụng câu từ mang tính hài hước , biết trêu chọc người khác.

Dựa trên những đặc điểm chung của trẻ, chúng ta hãy liên tưởng những khó khăn và thách thức của trẻ khiếm thính trong quá trình phát triển ngôn ngữ.

Những thách thức Cách giải quyết
Thiếu thốn từ vựng Không biết cách sử dụng từ Để phát triển số vốn từ của trẻ, có thể sử dụng tranh ảnh hoặc gọi tên các đồ vật thân quen, giới thiệu cho trẻ biết tên gọi các vật dụng,các con vật thân quen nhất của trẻ. Tận dụng cơ hội để nói chuyện với trẻ và cùng nhau thực tập các từ vựng cụ thể, thực tê, gần gũi với trẻ trong các giờ sinh hoạt hằng ngày (ví dụ: có thể nói chuyện với trẻ trong giờ ăn, trước khi đi ngủ,lúc đi mua sắm). Bạn có thể phát triển số vốn từ cho trẻ, dựa trên những từ mà trẻ đã biết. Ví dụ: Trong giờ ăn trẻ đã biết được từ cái chén/bát, bạn có thể mở rộng thêm từ cái tô, muỗng/thìa, nĩa, dĩa…
Không biết sắp xếp từ thành câu Cung cấp các mẫu câu đúng khi trẻ đang chơi hoặc làm việc gì đó cùng với bạn, tận dụng  các giờ sinh hoạt trong ngày để cung cấp các câu đối thoại cho trẻ. Nếu trẻ nói và diễn đạt chưa đúng cấu trúc câu, nên nhẹ nhàng sửa sai cho trẻ bằng cách nói lại cho trẻ nghe câu đúng, phù hợp với tình huống đang xảy ra. Ví dụ: Bé: Mẹ! cơm đổ (bé vừa nói, vừa đưa chén cho mẹ). Mẹ lặp lại: Mẹ! Xới cơm cho con. Có thể sử dụng sách truyện, đặc biệt là sách truyện do bạn và trẻ cùng làm, để cung cấp cho trẻ các mẫu câu đúng trong khi giao tiếp.    
Nói nhưng không hiểu ý nghĩa của câu hoặc từ vựng  Đối với trẻ trong độ tuổi này,khi nói chuyện với trẻ nên sử dụng câu đơn giản, có thể kết hợp với đoạn văn ngắn nhưng nên rõ ràng và cụ thể, lời nói và cử chỉ cũng phải dứt khoát , đơn giãn và dễ hiểu. Bạn cũng có thể sử dụng tranh ảnh và vật dụng thật để minh hoạ khi hội thoại với trẻ   Nên để trẻ trong vai trò là ngươi khởi xướng đầu tiên của buổi hội thoại, bạn chỉ là người mở rộng và cung cấp câu và các từ mới cho trẻ. Lặp lại và điều chỉnh câu/từ cho trẻ khi cần thiết .Không nên cung cấp quá nhiều từ mới cho trẻ trong cùng một lúc.  
Có những biểu hiện khó nghe ở các phụ âm đơn và phụ âm ghép trong tiếng Việt: / d/, /s/, /x/,/g/… hoặc /th/,/gh/kh/Trẻ  khiếm thính luôn gặp khó khăn trong việc nghe các phụ âm, vì các phu âm trong tiếng Việt thông thường ở các tần số cao,nên khiến trẻ rất khó nghe, thậm chí nghe không rỏ các phụ âm: /s/,/x/, /th/… Trong tình huống này, bạn nên lưu ý, ghi nhận và liên hệ với nhà Thính học để  giúp điều chỉnh thiết bị hỗ trợ nghe( máy trợ thính, điện cực ốc tai), nhằm đảm bảo máy có thể tăng độ khuếch đại đễ trẻ có thể nghe rõ hơn các phụ âm này.  
Các thiết bị hỗ trợ nghe của trẻ ( máy trợ thính, điện cực ốc tai)luôn có nguy cơ bị lỗi hoặc bị hư hỏng bất chợt. Luôn kiểm tra  thường xuyên các thiết  bị hỗ trợ nghe cho trẻ, đảm bảo nó luôn hoạt động tốt, đặc biệt trước khi diễn ra buổi hội thoại. Động viên trẻ nên nói cho bạn biết hoặc giáo viên biết, khi các thiết bị hỗ trợ nghe của trẻ có vấn đề và không hoạt động tốt.
Môi trường nghe( đôi lúc quá ồn bởi các tạp âm…)   Trẻ khiếm thính rất cần có một môi trường yên tĩnh để giúp trẻ nghe một cách dễ dàng hơn. Bạn nên nói chuyện với trẻ, trong căn phòng yên tĩnh, có thể sử dụng các vật liệu mềm, nhám hoặc dầy, vừa để làm màn treo cửa, vừa là vật dụng cách âm, giảm tiếng ồn từ bên ngoài. Giảm Volume ở các thiết bị như TiVi, máy giặt khi trẻ và bạn đang nói chuyện với nhau hoặc khi cả hai cùng đứng gần các thiết bị đang hoạt động nêu trên.

Dành cho các bé khiếm thính thân thương và vui nhộn trong mùa dịch bệnh Corona

Niềm tin tháng 3/2020

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*