QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ CÓ NHU CẦU ĐẶC BIỆT( TRẺ KHUYẾT TẬT) THÌ NHƯ THẾ NÀO?

Quá trình phát triển của trẻ có nhu cầu đặc biệt (trẻ khuyết tật) thì như thế nào?

Như chúng ta đã biết: Quá trình phát triển của trẻ rất quan trọng, tuy nhiên trong suốt giai đoạn phát triển của trẻ, luôn có những nguy cơ làm gián đoạn và ảnh hưởng đến quá trình phát triển, thông thường các mối nguy cơ thường xuất phát từ môi trường:”

Đối với trẻ có nhu cầu đặc biệt (khuyết tật) thì quá trình phát triển của trẻ là chuỗi giai đoạn phải thách thức với các hoat động sinh hoạt hằng ngày, gặp nhiều rào cản trong các hoạt động nhận thức có liên quan đến hoạt động học tập và khả năng tiếp nhận thông tin

Trước khi nghĩ đến cụm từ Nhu cầu đặc biệt (khuyết tật) hãy suy nghĩ kỹ về những khó khăn, sự khiếm khuyết sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của trẻ.

Thuật ngữ Khuyết tật hay Nhu cầu đặc biệt, đều muốn nói lên những khó khăn mà trẻ đang gặp phải, và những nhu cầu cần thiết/ đặc biệt nào, mà trẻ cần  để  giảm bớt đi,những khó khăn, mà trẻ đang phải đối mặt như: Vận động, các giác quan, nhận thức  kể cả hành vi.

Xin được tạm liệt kê một số khó khăn và những ảnh hường đặc trưng mà trẻ có nhu cầu đặc biệt (trẻ khuyết tật) gặp phải.

  1. Vùng vân động:

Kỹ năng vận động là kỹ năng thiết yếu trong sự phát triển của trẻ, mục tiêu của kỹ năng vận động là hướng trẻ đến các hành động độc lập trong di chuyển và sinh hoạt hằng ngày.

  1. Trẻ phát triển hai kỹ năng vận động đó là vận động thô như: bò, ngồi, đứng, đi, chạy, nhảy và vận động tinh như: Sử dụng thành thạo bút chì, kéo hoặc cầm thìa/ muỗng để tự xúc ăn (khả năng cầm nắm).
  2. Trẻ gặp khó khăn trong vận động thô và vận động tinh sẽ khó khăn trong việc di chuyển ( đi, đứng…) và các hoạt động sinh hoạt trong ngày, kể cả các hoạt động học tập, trẻ luôn bị lệ thuộc và cần sự trợ giúp ( đặc biệt khó khăn trong việc tự phục vụ bản thân, ảnh hưởng đến sức khỏe và không thể độc lập trong các hoạt động sinh hoạt hằng ngày).

Trẻ gặp khó khăn trong vận động, được tạm liệt kê như sau:

  • Cerebral palsy (Tổn thương não): Một nhóm các hệ thần kinh não bộ của trẻ bị tổn thương, tạo ra những rối loạn trong hệ vận động và tư thế của trẻ.
  • Spina bifida (Cột sống): Tổn thương ở hệ thần kinh tạo ra những vấn đề liên quan đến cột sống, khiến trẻ gặp khó khăn trong việc ngồi.
  • Muscular dystrophies (Loạn dưỡng cơ): Một số các cơ bị suy yếu, gây khó khăn trong vận động và giữ thăng bằng.
  • Developmental Coordination Disorder (Rối loạn phát triển phối hợp) Trẻ không thể chủ động tư điều khiển hoạt động của các chi trên cơ thể, Ví dụ như không thể buột dây giày.

trẻ CP 1

 

  1. Vùng các giác quan:

Tổn thương hoặc khiếm khuyết tại các vùng các giác quan (nghe, nhìn, thấy, ngửi, nếm) tạo cho trẻ những rào cản khó khăn trong việc thu thập các thông tin từ môi trường xung quanh, làm giảm đi khả năng giao tiếp và nhận thức của trẻ,làm hạn chế quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ, do đó trẻ phải chọn phương thức giao tiếp khác với mọi người ( ví dụ :trẻ bị khiếm thính sử dụng ngôn ngữ ký  hiệu để giao tiếp).

Trẻ gặp khó khăn ở các vùng giác quan, xin được tạm liệt kê vài trường hợp như sau:

  • Congenital cataracts:  Đục thủy tinh thể bẩm sinh, làm cho trẻ gặp khó khăn trong việc nhìn/ thấy.
  • Retinopathy of prematurity: Bệnh lý võng mạc do sinh non, xuất hiện ở các trường hợp sinh non, có những mạch máu phát triển bất thường, tại các vùng thị giác, khiến trẻ gặp khó khăn trong việc nhìn.
  • Chronic otitis media: Viêm tai giữa mãn tính, dẫn đến có lỗ thủng trong màng nhỉ, tai có chứa nhiều chất dịch, làm cho trẻ gặp khó khăn trong việc nghe, viêm tai giữa thường xuyên không được điều trị đúng cách, khiến cho trẻ bị điếc, không nghe được.
  • Sensory processing disorder: Rối loạn cảm giác, không thể tiếp nhận và phản hồi đầy đủ các thông tin từ các giác quan, liên quan đến trẻ Phổ Tự Kỷ, do rối loạn, nên có trẻ không có cảm giác biết đau, nhưng lại nhạy cảm với việc nghe…

tre-khiem-thing-steps-special-school

  1. Hành vi:

Tất cả trẻ đều thể hiện hành vi mệt mỏi, buồn, chán nản, thất vọng, lo âu mỗi khi không đạt được những điều mong muốn, trẻ có thể bày tỏ cảm xúc của bản thân với mọi người bằng ngôn ngữ lời nói hoặc cử chỉ điệu bộ.

Thực tế có 1 số trẻ biểu hiện hành vi mệt mỏi, buồn chán, thất vọng,lo âu bằng những cơn giận dữ, gây hấn, bốc đồng, …, đặc biệt là trẻ lại không biết sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt tâm trạng hiện tại của bản thân, hành vi mà trẻ thể hiện, lại không phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Những hành vi giận dữ, bốc đồng, gây hấn có thể phà vở khả năng tương tác trong các mối quan hệ của trẻ với gia đình và ngoài xã hội, làm cản trở khả năng giao tiếp của trẻ với mọi người.

Trẻ có những biểu hiện khó khăn trong giao tiếp với những hành vi không ổn định,xin được nêu vài ví dụ như sau:

  •  Autism Spectrum Disorder: Rối loạn Phổ Tự Kỷ: Trẻ gặp khó khăn trong tương tác xã hội và hành vi giao tiếp.
  • Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Tăng động Giảm chú ý, mức độ hiếu động cao, không có khả năng tập trung, trẻ ADHD thường gặp khó khăn trong môi trường học tập.

autism-26731

  1. Trí tuệ

Trẻ gặp khó khăn về trí tuệ, hạn chế trong tư duy bao gồm khả năng (lý luận, tiếp thu thông tin, giải quyết các vấn đề), có hành vi khó thích ứng với những khái niệm trừu tượng, các vấn đề xã hội, kỹ năng thực hành.

Trẻ gặp khó khăn về trí tuệ, luôn gặp khó khăn khi đến trường, trẻ cảm thấy không hiểu, những gì cô giáo giảng, không thể liên tưởng đến thực tế, nên không vận dụng từ lý thuyết vào cuộc sống.

Những vấn đề nêu trên tùy vào mức độ nặng hay nhẹ, đôi lúc khiến cho kỹ năng giao tiếp của trẻ cũng bị ảnh hưởng, trẻ không thể sống tự lập khi trưởng thành, gặp khó khăn trong việc tìm việc làm trong tương lai.

Trẻ gặp khó khăn về trí tuệ, xin được tạm liệt kê như sau

  • Down syndrome: Hội chứng Down do rối loạn nhiễm sắc thể thứ 21, kết quả dẫn đến sự suy giảm trí tuệ từ nhẹ đến trung bình, trẻ mắc hội chứng Down, phải đối mặt với sự chậm trễ trong phát triển vận động, đặc biệt là vận động tinh, đôi lúc khó khăn trong giao tiếp.
  • Fragile X syndrome: Hội chứng Fragile X là kết quả của đột biến gen (FMR1). Nam giới dễ mắc hội chứng này hơn Nữ giới, đa số nam giới khi mắc hội chứng, bị suy giảm trí tuệ từ nhẹ đên trung bình, nữ giới chiếm 1/3 bị suy giảm trí tuệ.

images

  1. Giao tiếp:

 Một số trẻ gặp khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ, và tạo ra lời nói, khiến trẻ gặp khó khăn trong việc bày tỏ những suy nghĩ và cảm giác của bản thân với người khác, và ngược lại làm cho người khác không hiểu hết được những mong muốn của trẻ.

Nguồn gốc của sự khó khăn này, là do trẻ bị hạn chế trong việc tiếp nhận ngôn ngữ và hiểu ngôn ngữ, tạo ra 1 vòng lặp, trẻ không hiểu người lớn, người lớn cũng không hiểu trẻ.

Trẻ gặp khó khăn vế ngôn ngữ, thông thường gặp khó khăn trong việc học tập và tương tác ngoài xã hội.

Trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp, xin được nêu vài trường hợp như sau:

  • Speech disorder: Rối loạn phát âm: Trẻ gặp khó khăn trong việc lời nói và tạo ra lời nói (trẻ luôn phát âm sai, tạo ra những âm khó nghe, mặc dù thính lực trẻ không bị suy giảm).
  • Speech fluency disorder: Nói lắp: Trẻ thường xuyên phải bị ngắt quảng, trong khi truyền đạt thông tin (trong khi nói).
  • Language disorder: Rối loạn ngôn ngữ: Trẻ gặp khó khăn trong việc học ngôn ngữ, kể cả việc sử dụng ngôn ngữ, thông qua lời nói và ngôn ngữ viết (trẻ thường nói hoặc viết câu đảo ngược cấu trúc như chủ từ, động từ…)

Trong thực tế, chúng ta sẽ gặp một số trẻ phải chịu nhiều khó khăn cùng một lúc Ví dụ: Trẻ  khiếm thính có kèm theo di chứng tổn thương não,  trẻ tổn thương não cũng gặp khó khăn trong việc nghe hoặc trẻ tự kỷ gặp khó khăn trong vận động, kèm với rối loạn hành vi.

Trẻ bị hội chứng Down đôi khi kèm theo một số khó khăn trong giao tiếp, như nói lắp, rối loạn ngôn ngữ…

Cho dù trẻ chỉ gặp duy nhất 1 vấn đề khó khăn, thì khó khăn của trẻ A, cũng khác với mức độ khó khăn của trẻ B ví dụ: Độ mất thính lực của trẻ A, sẽ khác hơn độ mất thính lực của trẻ B.

unequal1_orig

Trẻ bị tổn thương não gặp khó khăn trong việc vận động, tất nhiên khó khăn vận động của trẻ C khác với khó khăn vận động của trẻ D.

Với cái nhìn tổng thể về trẻ có nhu cầu đặc biệt (trẻ khuyết tật), sẽ cho  bạn một khái niệm, mỗi trẻ đều có những khó khăn khác nhau, vì vậy các nhà chuyên môn trong lĩnh vực y tế và giáo dục luôn có những kế hoạch can thiệp cho từng cá nhân trẻ, nhằm đáp ứng được những nhu cầu đặc biệt của từng trẻ,can thiệp giúp trẻ từng bước phục hồi .

Niềm tin tháng 12/2019

 

 

 

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*